Zwyrodnienie stawów u psa i kota: jak ulżyć w bólu

Sztywność, unikanie skoków, rzadsze mycie: rozpoznaj zapalenie stawów u psa lub kota i dowiedz się, jak realnie mu pomóc.

Pies, który rano z trudem podnosi się z posłania, kot, który przestał wskakiwać na parapet: łatwo pomyśleć, że to po prostu starość. Bardzo często prawdziwą przyczyną jest zwyrodnienie stawów (artroza) – bolesna choroba, której nie da się wyleczyć, ale można skutecznie łagodzić jej objawy. Im szybciej ją rozpoznasz, tym większy komfort zapewnisz swojemu pupilowi.

Czym jest choroba zwyrodnieniowa stawów

W zdrowym stawie chrząstka sprawia, że kości gładko ślizgają się po sobie. W przebiegu zwyrodnienia (lekarze weterynarii mówią o osteoartrozie) chrząstka ta stopniowo się ściera, w stawie rozwija się stan zapalny, a każdy ruch zaczyna boleć. Problem dotyczy głównie starszych czworonogów, ale zdarza się też u młodszych – po urazach lub przy wadach rozwojowych, takich jak dysplazja stawów biodrowych czy łokciowych u psów. Nadwaga dodatkowo pogarsza sprawę.

Ból ma charakter przewlekły i narasta powoli, dlatego zwierzęta rzadko skomlą czy miauczą. Po prostu adaptują się do sytuacji i po cichu ograniczają swoją aktywność.

Ważne ostrzeżenie: nagła, silna kulawizna, gorący i spuchnięty staw, trzymanie łapy w górze lub nagły niedowład tylnych łap to nie jest zwykła artroza. W takiej sytuacji skonsultuj się z weterynarzem jeszcze tego samego dnia.

Objawy u psów

  • sztywność po odpoczynku, która mija po kilku minutach spaceru;
  • zostawanie w tyle podczas spacerów lub chęć szybszego powrotu do domu;
  • wahanie się przed wejściem po schodach, wskoczeniem na kanapę czy do auta;
  • trudności ze wstawaniem, siadaniem lub kładzeniem się;
  • uporczywe wylizywanie tego samego stawu;
  • zmiana zachowania: mniejsza chęć do zabawy, rozdrażnienie przy dotyku.

Wielu opiekunów zauważa, że objawy nasilają się w chłodne, wilgotne dni lub dzień po większym wysiłku fizycznym.

Objawy u kotów

Koty rzadko kuleją, dlatego u nich zwyrodnienie stawów przez lata uchodziło za rzadkość. W rzeczywistości to bardzo częsta dolegliwość u starszych kotów. Zwróć uwagę na zmiany w codziennych nawykach:

  • skoki na mniejszą wysokość lub „na raty” (np. przez krzesło na stół);
  • rezygnacja z ulubionych, wysoko położonych punktów obserwacyjnych;
  • rzadsze mycie się, skutkujące skołtunioną sierścią na grzbiecie i biodrach;
  • przerośnięte pazury;
  • załatwianie się poza kuwetą;
  • więcej snu, chowanie się, niechęć do głaskania lub brania na ręce.

Wskazówka dla opiekunów obu gatunków: nagraj telefonem, jak Twój pupil chodzi, wchodzi po schodach lub skacze w domu. W gabinecie stres często maskuje sztywność, a krótki filmik będzie dla weterynarza bezcenną pomocą.

Waga: najważniejszy krok w terapii

To najskuteczniejsza rzecz, jaką możesz zrobić we własnym zakresie. Każdy dodatkowy kilogram obciąża bolące stawy, a tkanka tłuszczowa dodatkowo podtrzymuje stan zapalny. U zwierząt z nadwagą odchudzanie często przynosi spektakularną poprawę sprawności i komfortu życia.

Poproś lekarza weterynarii o wyznaczenie wagi docelowej i plan żywieniowy, regularnie waż pupila i dąż do powolnej, systematycznej redukcji masy ciała. Szczególnie u kotów unikaj głodówek: zbyt szybkie chudnięcie jest śmiertelnie niebezpieczne dla ich wątroby.

Łagodzenie bólu pod okiem weterynarza

Ból stawów to realne cierpienie, które wymaga leczenia. W zależności od stanu zwierzaka lekarz weterynarii może zaproponować:

  • leki przeciwzapalne i przeciwbólowe przeznaczone dla psów lub kotów, połączone z regularnymi kontrolami (a czasem badaniami krwi), aby upewnić się, że organizm dobrze je toleruje;
  • nowoczesne terapie w formie comiesięcznych zastrzyków w gabinecie;
  • dodatkowe leki przeciwbólowe o innym mechanizmie działania, jeśli zajdzie taka potrzeba;
  • fizjoterapię lub hydroterapię;
  • dietę wspierającą stawy lub suplementy – mogą one pomóc niektórym zwierzętom, dlatego warto zapytać weterynarza, które preparaty mają udowodnione działanie.

Nigdy nie podawaj leków przeciwbólowych przeznaczonych dla ludzi. Ibuprofen i podobne substancje mogą wywołać u psa lub kota wrzody żołądka oraz ostrą niewydolność nerek, a paracetamol jest dla kota śmiertelną trucizną. Nigdy nie łącz też dwóch różnych leków przeciwbólowych bez wyraźnego zalecenia lekarza.

Łagodny ruch i drobne zmiany w domu

Ciągłe leżenie nie jest rozwiązaniem: bez ruchu mięśnie zanikają, a stawy jeszcze bardziej sztywnieją. Złota zasada to często, ale z umiarem:

  • kilka krótkich, regularnych spacerów zamiast jednej długiej, weekendowej wyprawy;
  • miękkie, równe podłoże; unikaj rzucania piłki, gwałtownych zwrotów i skoków;
  • pływanie, jeśli Twój pies to lubi;
  • w przypadku kotów: krótkie i spokojne sesje zabawy.

Drobne udogodnienia w domu mogą ogromnie ułatwić pupilowi codzienne funkcjonowanie:

  • grube, stabilne legowisko w ciepłym miejscu, z dala od przeciągów;
  • antypoślizgowe chodniki na śliskich panelach i kafelkach;
  • rampa lub schodki ułatwiające wejście do samochodu, na kanapę czy łóżko, a dla kota – stopnie ułatwiające dostęp do ulubionych miejsc;
  • kuweta z niskim wejściem oraz miski z jedzeniem i wodą ustawione tak, by nie wymagały wskakiwania;
  • regularnie przycinane pazury.

Monitorowanie lepszych i gorszych dni

Choroba zwyrodnieniowa rozwija się powoli, a jej leczenie modyfikuje się na przestrzeni miesięcy. W aplikacji Medika możesz kontrolować wagę pupila na przejrzystym wykresie, ustawić cykliczne przypomnienia o każdym leku (np. comiesięcznym zastrzyku) oraz zapisywać zalecenia po każdej wizycie w lecznicy. Kilka zdań w notatkach o lepszych i gorszych dniach pomoże lekarzowi ocenić, czy wdrożona terapia przynosi oczekiwane rezultaty.

Ten artykuł ma charakter wyłącznie informacyjny i nie zastępuje porady lekarza weterynarii. Jeśli masz jakiekolwiek wątpliwości co do zdrowia swojego zwierzaka, skonsultuj się ze specjalistą.