Choroby zębów u kota: kamień, dziąsła i co robić

Kamień, zapalenie dziąseł, resorpcja zębów: jak rozpoznać ból u kota, jak pomoże weterynarz i jak dbać o zęby pupila na co dzień.

Koty są mistrzami w ukrywaniu bólu, a ból zębów maskują najlepiej ze wszystkich. Wiele z nich potrafi niemal normalnie jeść z pyszczkiem w stanie, który każdego z nas natychmiast zapędziłby na fotel dentystyczny. Aby pomóc swojemu kotu na czas, musisz po prostu wiedzieć, na co zwracać uwagę.

Dlaczego problemy z zębami są u kotów tak powszechne

Lekarze weterynarii uznają choroby jamy ustnej za jedne z najczęstszych problemów zdrowotnych u dorosłych kotów – często zaczynają się one już w wieku 3 lub 4 lat. Podobnie jak u ludzi, bakterie tworzą na zębach płytkę bakteryjną, która z czasem twardnieje w kamień nazębny i wywołuje stan zapalny dziąseł.

U kotów sytuację pogarszają dwie rzeczy: bardzo niewielu opiekunów myje swoim pupilom zęby, a sam kot niemal nigdy się nie skarży. W efekcie choroba może po cichu rozwijać się przez całe lata.

Trzy problemy, z którymi weterynarze spotykają się najczęściej

Kamień, zapalenie dziąseł i paradontoza. Zapalenie dziąseł objawia się czerwoną linią wzdłuż zębów, która może krwawić. Na tym etapie, dzięki odpowiedniej pielęgnacji, zmiany można jeszcze cofnąć. Jeśli jednak proces postępuje, infekcja dociera do tkanek i kości utrzymujących ząb – rozwija się bolesna i nieodwracalna paradontoza (choroba przyzębia), która ostatecznie prowadzi do chwiania się i wypadania zębów.

Resorpcja zębów (FORL). To problem typowo koci i niezwykle powszechny, zwłaszcza u starszych zwierzaków. Komórki samego kota zaczynają stopniowo niszczyć tkankę zęba, najczęściej tuż przy linii dziąseł. Nikt dokładnie nie wie, dlaczego tak się dzieje, i nie wynika to z żadnych zaniedbań z Twojej strony. Gdy odsłoni się wrażliwe wnętrze zęba, ból staje się ogromny. Z zewnątrz możesz zauważyć jedynie małą, czerwoną plamkę, w której dziąsło jakby narasta na ząb – albo nie zobaczysz zupełnie nic.

Przewlekłe zapalenie dziąseł i błony śluzowej jamy ustnej (FCGS). U niektórych kotów dochodzi do ciężkiego stanu zapalnego całej jamy ustnej: dziąsła stają się jaskrawoczerwone, a zmiany sięgają niekiedy aż do gardła. Zwierzęta te mają ogromne trudności z jedzeniem, ślinią się i potrafią miauczeć z bólu przy ziewaniu. Ten stan zawsze wymaga leczenia weterynaryjnego.

Objawy, na które warto uważać

Kot, którego boli pyszczek, rzadko całkowicie przestaje jeść. Zwróć uwagę na bardziej subtelne sygnały:

  • brzydki zapach z pyszczka, który u kota nigdy nie jest czymś normalnym;
  • ślinienie się, czasem podbarwione krwią;
  • pocieranie pyszczka łapą lub ocieranie się nim o meble;
  • żucie tylko jedną stroną, upuszczanie karmy, połykanie chrupek w całości bez gryzienia;
  • podchodzenie do miski ze sporym apetytem i nagłe odchodzenie od niej albo nagła niechęć do suchych chrupek na rzecz mokrej karmy;
  • szczękanie zębami lub drżenie żuchwy podczas jedzenia;
  • zaniedbana, posklejana sierść, ponieważ wylizywanie się sprawia ból;
  • spadek masy ciała, apatia, rozdrażnienie albo niechęć do dotykania głowy.

Jeśli to możliwe, delikatnie unieś wargi kota z obu stron: czerwona linia na dziąsłach, brązowy osad lub ząb wyglądający inaczej niż zwykle to powody, by skonsultować się z weterynarzem.

Kot, który nie je nic przez 24 godziny, powinien natychmiast trafić do lecznicy, bez względu na przyczynę – głodówka jest dla kotów śmiertelnie niebezpieczna.

Co robi lekarz weterynarii

Część jamy ustnej można ocenić podczas zwykłej wizyty i jest to jeden z głównych powodów, dla których coroczne przeglądy są tak ważne. Pełne badanie stomatologiczne jest jednak możliwe wyłącznie w znieczuleniu ogólnym. Weterynarz może wtedy dokładnie zbadać każdy ząb zgłębnikiem, oczyścić kieszonki poddziąsłowe i wykonać stomatologiczne zdjęcia RTG, które u kotów są kluczowe, bo resorpcja bardzo często ukrywa się pod dziąsłem.

W zależności od diagnozy:

  • sanacja jamy ustnej ze skalingiem i polerowaniem usuwa kamień nazębny i pozwala opanować stan zapalny dziąseł;
  • zęby objęte resorpcją lub zaawansowaną paradontozą są usuwane (ekstrakcja): plombowanie w takich przypadkach się nie sprawdza, a usunięcie chorego zęba to jedyny sposób na pozbycie się bólu;
  • przewlekłe zapalenie jamy ustnej wymaga wdrożenia specjalnego planu leczenia, który również często obejmuje usunięcie części lub wszystkich zębów.

Wielu opiekunów bardzo boi się wyrywania zębów u swojego pupila. W praktyce koty radzą sobie z tym znakomicie: po wygojeniu dziąseł większość z nich je zupełnie normalnie, a często ze znacznie większym apetytem niż przed zabiegiem – nawet przy braku wielu zębów. Skuteczna terapia przeciwbólowa jest nieodłącznym elementem takiego leczenia i zawsze dobiera ją lekarz: nigdy nie podawaj kotu ludzkich leków przeciwbólowych.

Pielęgnacja kocich zębów w domu

  • Szczotkowanie to najskuteczniejszy sposób zapobiegania problemom i akceptuje je znacznie więcej kotów, niż mogłoby się wydawać – zwłaszcza jeśli zaczniesz od małego. Używaj wyłącznie pasty przeznaczonej dla kotów (nigdy ludzkiej!) oraz bardzo małej, miękkiej szczoteczki lub czyścika na palec. Działaj powoli: najpierw pozwól kotu zlizać odrobinę pasty, potem zacznij delikatnie dotykać zębów, aż w końcu przejdź do kilkusekundowego szczotkowania zewnętrznych powierzchni.
  • Karmy i przysmaki dentystyczne stworzone z myślą o kotach mogą być dobrym uzupełnieniem codziennej higieny. Zapytaj weterynarza, które produkty są naprawdę skuteczne.
  • Comiesięczny przegląd pyszczka w domu oraz badanie stomatologiczne przy każdej wizycie w gabinecie: raz w roku u dorosłego kota, dwa razy w roku u seniora.

Szczotkowanie skutecznie ogranicza odkładanie się płytki i kamienia oraz chroni przed zapaleniem dziąseł. Nie zapobiega jednak resorpcji zębów, dlatego regularne kontrole u weterynarza są konieczne nawet u kota z wzorową higieną jamy ustnej.

Miej oko na ten cichy problem

Ponieważ koty tak doskonale maskują ból zębów, każdy drobny szczegół ma znaczenie. W Medika wykres w zakładce Waga pomoże Ci w porę zauważyć, że kot powoli zaczyna jeść mniej, a w aplikacji możesz na bieżąco zapisywać wszelkie zmiany apetytu czy zachowania z dokładną datą. Zakładka Zdjęcia pozwala porównywać wygląd dziąseł na przestrzeni czasu, z kolei funkcja Wizyty u weterynarza umożliwia odnotowanie wyników każdego badania oraz przechowywanie plików, takich jak Dokumenty medyczne czy karty stomatologiczne z zabiegów.

Ten artykuł ma charakter wyłącznie informacyjny i nie zastępuje porady lekarza weterynarii. Jeśli masz jakiekolwiek wątpliwości co do zdrowia swojego zwierzaka, skonsultuj się ze specjalistą.